فلوت سحرآمیز

مدرن هاى بى هیاهو
نویسنده : سمیه قاضی زاده - ساعت ۱٢:۱٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٥/٢۸
 

در روزگارى که همه جا حرف از مدرنیسم و پست مدرنیسم است، خیلى عجیب نیست اگر موضوع این یادداشت هم به اجراى قطعات موسیقى مدرن در ایران اختصاص پیدا کند. همیشه در ایران واژه هاى عجیب و غریب و نامفهوم و پرطمطراق غربى خیلى راحت تر از دیگر کشورها در زبان مردم مى افتد تا آنجا که چند سال پیش که یک خبرنگار خارجى براى تهیه گزارشى به ایران آمده بود، در گزارشش یک خاطره جالب در مورد همین کلمات نوشت. او تعریف کرده بود که در یکى از روزهاى اقامتش در تهران براى خرید کنسرو لوبیا و قارچ به سوپرمارکتى مى رود و در کمال تعجب مى بیند که روى کنسرو، آرم یا لیبل هیچ شرکت و کارخانه اى نیست و جلد آهنى، تنها تزئین بدنه کنسرو است. وقتى از مغازه دار علت را جویا مى شود، جواب مى دهد که این کنسرو پست مدرن است!
طبیعى است براى مایى که در تاکسى و مطب دکتر حرف از مدرنیسم و پست مدرنیسم مى زنیم و به هر چیز قابل فهمى که مى بینیم یا مى شنویم برچسب پست مدرن مى چسبانیم، شاید خاطره این خبرنگار چیز عجیبى نباشد، اما واقعاً چقدر در حوزه هاى مختلف پیگیر فهم این ایسم ها بوده ایم
و اما بهانه این حرف ها چیست جمعه و شنبه همین هفته (۲۵ و ۲۶ مردادماه) تالار رودکى میزبان ارکستر کامه راتا به رهبرى کیوان میرهادى است تا آثار آهنگساز مینى مال موسیقى فیلیپ گلس را اجرا کنند. آهنگسازى که در ایران به خاطر ساخت موسیقى فیلم «ساعت ها» بسیار معروف شد و در دنیا به عنوان یک آهنگساز پیشگام در موسیقى مینى مال شناخته مى شود.
پیچیدگى ریتم ها و استفاده از ریتم هاى فرعى از جمله ویژگى هاى موسیقى گلس است. موسیقى کاملاً تونال همراه با ملودى هاى شیرین و ساده که همچون خود موسیقى مینى مال، تحت تأثیرات عرفان و ریتم هاى شرقى است. این کنسرت، اولین کنسرتى در ایران محسوب مى شود که بطور کامل به اجراى آثار فیلیپ گلس اختصاص پیدا کرده. جالب اینجاست که در این اجرا، سخت ترین رپرتوارى را که بتوان از آثار گلس کنار هم جمع کرد، قرار است اجرا شود. آثارى نظیر کنسرتو ویلن که از شاهکارهاى موسیقى مینى مال محسوب مى شود و اثرى تأثیرگذار در تاریخ کنسرتوهاى دنیاى مدرن است. کوارتت زهى شماره ،۳ که موسیقى مجلسى گلس را در دوره شکوفایى پذیرش جهانى آثارش در دهه ۸۰ نمایندگى مى کند، کنسرتو هارپسیکورد که از آخرین شاهکارهاى گلس است و اولین معرفى این اثر در ایران با کمترین فاصله زمانى از نخستین اجراى جهانى و یک غافلگیرى تمام عیار براى دوستداران پرشمار موسیقى گلس در ایران محسوب مى شود.
بى شک همچون دیگر عرصه هاى هنرى، معرفى یک آهنگساز، یک هنرمند، یک سبک و یا یک تفکر اغلب مدیون اشخاص است تا چیزى بیش از این. حالا از این به بعد باید معرفى موسیقى مینى مال را در ایران مدیون زحمت هاى «کیوان میرهادى» و ارکسترش بدانیم که حداقل به تعریف پیش پا افتاده موسیقى مدرن و پست مدرن اکتفا نکرده و کار را تا جایى پیش برده اند که همگام با دیگر ارکسترهاى پیشروى دنیا، آثار این آهنگساز را به صحنه ببرند. البته ذکر این نکته هم خالى از لطف نیست که میرهادى خود در موسیقى مدرن ایران تا به حال گام هایى را برداشته است که کمتر موسیقیدانى حاضر به تجربه این ریسک ها بوده. حالا بیایید کار به این نداشته باشیم که ما چقدر خودمان را درگیر فکر کردن به مسائل روز موسیقى دنیا، پیچیدگى هاى موسیقى و.‎.‎. مى کنیم و چقدر تنها به اسامى آشناى موسیقى سنتى و پاپ ایران کفایت کرده ایم. باور کنیم که چیزهاى دیگر و جریانات هنرى دیگرى هم هست که ما از آنها بى خبریم و گاهى به خاطر همین بى خبرى خودمان به آنها برچسب بى اهمیتى هم مى زنیم. برگزارى «شب فیلیپ گلس» با همکارى انجمن موسیقى ایران طى دو روز آینده در تهران بى شک اتفاق قابل تأملى در موسیقى مدرن ایران خواهد بود.

 
comment نظرات ()
 
شهرام ناظری...شمس...فیلیپ گلس...
نویسنده : سمیه قاضی زاده - ساعت ۳:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٥/٢٤
 

این هم مطلبی در مورد سرود و موسیقی جنگ در روزنامه ایران. برای خواندنش اینجا کلیک کنید....احتمال می دهم برای خیلی هایتان خاطره انگیز باشد....

این هم یادداشتی است از من در مورد روزهای گرم موسیقی

اینجا گزارشی از فعالیت های "مجید انتظامی" را می خوانید.

 


 
comment نظرات ()
 
کنسرت های شهرستان ها و ارکسترهای تابستانی
نویسنده : سمیه قاضی زاده - ساعت ٩:٠۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٥/٢
 

نگاهی به کنسرت های شهرستان ها

 

دورها شهری هست...

 

هر وقت کنسرت های بزرگ و پر و سر و صدا در تهران برگزار می شوند و دو سه روز تیتر روزنامه ها و اخبار تلویزیونی و رادیویی را به خودشان مشغول می کنند، آه از نهاد شهرستانی ها بلند می شود و بعد صحبت هایی نظیر ما چه گناهی کرده ایم که در تهران زندگی نمی کنیم و اگر هم بخواهیم برای تماشای کنسرتی به تهران بیائیم، خرج سفر به تهران و یکشب ماندن در هتلی و تهیه بلیتی و....آنقدر زیاد است که کلا قیدش را می زنیم.

در طول سالیان سال، خیلی از موسیقیدانان مشهور تنها به وعده دادن بسنده کرده اند و سال پشت سال گذشته است و  همچنان کنسرت هایشان از تهران و البته خارج از ایران برگزار نشده است. در مقابل موسیقیدانانی هم بوده اند که از همان ابتدا برنامه هایشان را طوری تنظیم کرده بودند که حداقل ماهی، دوماهی یکبار به یکی از شهرستان ها سفر کرده و کنسرتی، ورک شاپی و خلاصه حضوری در شهرستان ها داشته باشند.

در هرحال به نظر می رسد که تابستان امسال قرار است که این قائله را ختم کند و موسیقیدانان و گروه های معتبر موسیقی به شهرستان ها سفر کنند.

شوالیه آواز ایران، استاد شهرام ناظری از اولین موسیقیدانانی بود که تابستان امسال وعده برگزاری تورهای تابستانی اش را به مخاطبان اعلام کرد. قرار است ناظری به همراه گروه مولوی در شهرهای یزد، قزوین‌، اصفهان، شیراز، رشت ، کرمان، ساری و تالار بزرگ کشور به صحنه برود  و تاریخ دقیق برگزاری کنسرت شهرهای قزوین(25 و 26 تیر)، تالار بزرگ کشور(17 تا 22 مرداد) و یزد(25 و 26 مهر) قطعی شده است. ناظری  امیدوار است کنسرت در بقیه مکان‌ها با  رایزنی با دست اندرکاران  شهرهای یاد شده هم هرچه زودتر برگزار شود.

یکی از گروه هایی که پیوسته سعی کرده است که زمانی را هم به برگزاری کنسرت های شهرستان ها اختصاص دهد، ارکستر موسیقی ملی ایران است. به مناسبت میلاد حضرت علی (ع) این ارکستر به شیراز سفر می کند و در روزهای 26 و 27 تیرماه به اجرای برنامه می پردازد. فرهاد فخر الدینی رهبر ارکستر ملی ایران در مورد تأثیر حضور ارکستر ملی در شهرستان‌ها،می گوید: "این سفر اولین تجربه ما نیست و معمولا کنسرت‌ها در شهرستان‌ها پرشورتر از تهران هستند. برای مخاطبان شهرستان‌ها، وجود این برنامه‌ها از هر نظر حائز اهمیت است چرا که شهر، نشاط خاص و شکل دیگری پیدا می‌کند. من معتقدم شهرستان‌ها بیشتر از تهران از موسیقی و گروه‌ها استقبال می‌کنند. البته بعد از بازگشت از شیراز 9 تا 11 به همراه سالار عقیلی در تالار وحدت کنسرت خواهیم داشت که بخشی از برنامه شیراز را در تهران اجرا می‌کنیم البته 7 قطعه‌ای که در تهران می‌نوازیم کاملا جدید هستند.

بابک رضایی نیز مدیر عامل انجمن موسیقی ایران که در طول زمان مدیریتش سعی در برگزاری بیشتر کنسرت ها در شهستان های ایران داشته می گوید: "وعده‌های انجمن موسیقی در سال گذشته مبنی بر حضور ارکستر ملی در شهرستان‌ها برای بهره‌مندی هنرمندان و علاقه‌مندان این برنامه‌ها در سراسر کشور، امسال به تحقق پیوست و اولین اجرای ارکستر همزمان با تولد حضرت علی(ع)، 25 و 26 تیر در باغ عفیف آباد شیراز برگزار می‌شود. در این کنسرت قطعه طرب انگیر (بی‌کلام) از شهرام توکلی، جفای گلچین از عبدالحسین برازنده و تنظیم مازیار حیدری، دگر چه خواهی از حبیب‌الله بدیعی، رنگ بیات شیراز (مناسبتی برای شیراز) با تنظیم علی اکبر قربانی، قطعه جدید ساحل، خوشه چین از خالقی، با شباهنگ براساس شعری از فریدون مشیری را اجرا می‌کنیم. از آنجایی که اجرای ارکستر در شیراز با ولادت حضرت علی(ع) همزمان شده 3 قطعه از موسیقی سریال امام علی را نیز برای اجرا در نظر گرفته‌ایم که البته در بخشی از اجرای موسیقی این سریال سالار عقیلی برای اولین بار 3-2 بیت از اشعار سعدی شیراز را می‌خواند.

کیوان ساکت نیز  یکی دیگر از موسیقیدانانی است که هرساله بیش از 20 کنسرت یا کارگاه آموزشی موسیقی را د شهرستان ها برگزار می کند. او تابستان امسال تور موسیقایی گروه وزیری را در شهرهای شمالی کشور برگزار می کند. 
ساکت در مورد برنامه این تور می گوید: " در این تور که هفته آخر مرداد و اول شهریور در شهرهایی چون
آستارا، بندر انزلی ، رشت، لاهیجان و همچنین شهر باکو برگزار می‌شود، قطعاتی از ساخته‌های من، به همراه گروه وزیری اجرا خواهد شد. با توجه به آذری زبان بودن مردم شهر آستارا ، چند قطعه آذری را نیز در این شهر می‌نوازیم. با توجه به برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در هر شهر 1 اجرا خواهیم داشت اما در شهر رشت علاوه بر 1 شب اجرا، 1 شب نیز کارگاه آموزشی برگزار خواهیم کرد."

ساکت که به برگزاری کنسرت در شهرستان ها بسیار معتقد است، می گوید:" تا جایی که در
توانمان هست سعی می‌کنیم تجربه‌های جدیدمان را به شهرستانها که امکانات دیدن کنسرت در تهران را ندارند، بدهیم. همچنین در نظر داریم تا قبل از ماه مبارک رمضان با ارکستر ملی کرمان در یزد کنسرتی را برگزار کنیم. "

از سویی دیگر اولین جشن نغمه و طبیعت 9 تا 11 مرداد ماه سال جاری  با حضور 11 گروه موسیقی محلی در کهن ترین جنگل های جهان (جنگل ابر شاهرود)‌برگزار می شود تا اساتید  و بزرگان عرصه موسیقی محلی و بومی کشور به همراه حرکات آیینی – سنتی این جشن سه روزه را برپا کنند. در این جشن سه روزه گروههایی  مانند گروه عاشیق حسن اسکندری و حرکات آیینی آذربایجان ، گروه استاد علی اکبر مهدی پور از چهارمحال و بختیاری، گروه استاد قلیچ انوری از ترکمن صحرا  حضور دارند.

 

نگاهی به فعالیت های تابستانه ارکسترها

روزهای گرم برای موسیقی کلاسیک

در حالیکه بیش از سه هفته از آمدن فصل گرما نگذشته است، ارکسترهای بزرگ ایرانی حسابی فعالیتشان را شروع کرده و  با قطعات جدید، سالن های موسیقی را گرم تر کرده اند، آنقدر که در اغلب روزهای تیرماه خبری از برگزاری کنسرت، شرکت در جشنواره های بین المللی، تشریح برنامه های جدید و ... تیترصفحات هنری  روزنامه ها بود. در این میان ارکستر سمفونیک تهران، ارکستر فیلارمونیک تهران، ارکستر مجلسی، ارکستر ملی اصفهان و ارکستر ملل بیش از دیگر ارکسترهای بزرگ کلاسیک خبرساز بوده اند.

در حالیکه از اجرای ارکستر سمفونیک تهران در اواسط خردادماه به مناسبت نوزدهمین سال ارتحال امام خمینی (ره) کمتر از یک ماه گذشته بود، منوچهر صهبایی تصمیم گرفت که بار دیگر به صحنه برود و قعات کاملا متفاوتی را اجرا کند. او در کنسرت قبلی قطعاتی را روی اشعاری مرحوم قیصر امین پور رهبری کرده بود، در این کنسرت که اولین اجرای تابستانی‌شان محسوب می شد آثاری از "ژان سی بلیوس" و "ژورژ بیزه" از مشهورترین نوازندگان کلاسیک اروپا را اجرا ‌کرد.  به اعتقاد بسیری از کارشناسان، پروفسور منوچهر صهبایی بهترین گزینه ای است که در این روزها توانسته جان تازه ای در کالبد ارکستر سمفونیک بدمد.

در عین حال فعالیت های مشترک ارکستر سمفونیک با دیگر ارکسترها هم ادامه دارد. قرار است که به زودی  آثار مشترک ارکستر ملی اصفهان و ارکستر سمفونیک تهران به آهنگسازی "کیوان ساکت" در قالب یک آلبوم موسیقی منتشر ‌شود. کیوان ساکت آهنگساز و رهبر ارکستر ملی اصفهان در این زمینه می گوید: این آلبوم شامل 8 قطعه از ساخته‌های من است که به طور مشترک با ارکستر ملی اصفهان و ارکستر سمفونیک تهران ضبط شده‌اند. قطعات این آلبوم به صورت سازی و آوازی است که با صدای "سعید لاری" ضبط شده و به عقیده من حرکت نویی در آهنگسازی و نگاه جدیدی به موسیقی ملی ایران است.

ارکستر فیلارمونیک تهران هم یکی دیگر از گروه هایی است که با آمدن "نادر مشایخی" به عنوان رهبر، فعالیت هایش را بار دیگر از سر گرفته است. هفته گذشته این ارکستر به مدت سه روز، آزمون نوازندگان جهت عضویت در ارکستر فیلا رمونیک جدید تهران به رهبری نادر مشایخی و سرپرستی امیرحسین آهویی در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران به پایان رساند که طی آن تعدادی از نوازندگان بسیار جوان به اجرای قطعاتی تک‌نفره پرداختند. نادر مشایخی رهبر این ارکستر پنج هدف مهم را برای فعالیت های آن در نظر گرفته‌ است؛ اول اجرای موسیقی سمفونیک توسط جوانان که به بررسی لا‌یه‌های مختلفی بپردازد. دوم وفق دادن مواد و سازها با عناصر موسیقی ایرانی و سوم برقراری رابطه‌ای بین سازهای سنتی ایران با ارکستر و چهارم کمک به جوانانی که به هر دلیل نمی‌توانند به ارائه آثار خود بپردازند و در نهایت ایجاد خودباوری و عدم پیروی از دیگران.

قرار است که اولین اجرای این ارکستر سمفونی سوم گوستاو مالر باشد و طبق برنامه ریزی انجام شده توسط مشایخی اولین کنسرت این گروه  در تابستان 2009 در مونیخ به صحنه خواهد رفت.

ارکستر مجلسی جدید تهران  نیز پا به پای ارکستر فیلارمونیک تهران فعالیت های جدیدش را آغاز کرده است. این ارکستر نیز همچون ارکستر فیلارمونیک، از سالها قبل تاسیس شده بود، اما همچون بسیاری دیگر از گروه های موسیقی مدتی فعالیتش متوقف بود. امیرحسین آهویی به تازگی سرپرستی این ارکستر را به دست گرفته و درباره فعالیت مجدد این ارکستر می گوید: با این استقبالی که در برگزاری آزمون شد، ما تا سه هفته دیگر مطمئنا باید تمرینات را آغاز کنیم.  احتمالا رهبری این ارکستر را نیز نادر مشایخی به عهده خواهد داشت. البته او این روزها در فستیوال فیلم مستند دبی Documentary Voices  حضور دارد و به عنوان هنرمند میهمان در مراسم افتتاحیه این فستیوال یکی از پروژه‌های چیدمان صوتی خود را ارائه داده است. چیدمان صوتی مشایخی ترکیبی بود چندرسانه‌ای (مالتی مدیا) و مفهومی شامل بخش‌هایی چون افکت‌های الکترونیک صوتی، اجرای زنده سازهای زهی و بادی و خواندن رمان. موسیقی الکترونیک یکی از اصلی‌ترین تخصص‌های نادر مشایخی است.

با اینهمه، هستند ارکسترهایی که همچنان در جدال میان کار گروهی و کار انفرادی دست و پنجه نرم می کنند و هنوز نتوانسته اند فعالیتشان را به سرانجام مشخصی برسانند. ارکستر ملل که با تاسیسش امید آن می رفت که یکی از بهترین و متفاوت ترین فعالیت های ارکسترهای ایرانی را رقم بزند، به دلایل درون گروهی در آستانه فروپاشی است.  پیمان سلطانی رهبرارکسترملل در مورد این مسائل می گوید: همه مشکلات و مسائل گروههای موسیقی به مسائل مالی و نبود اسپانسر ختم نمی شود و با وجود گله مندی های فراوان در خصوص عدم حمایت مالی و معنوی، معضل اصلی اختلاف های درونی، نداشتن روحیه همکاری و همفکری به شکل جمعی است.  


 
comment نظرات ()