فلوت سحرآمیز

نگاهی به موسیقی فیلم های جشنواره سی و یک فیلم فجر
نویسنده : سمیه قاضی زاده - ساعت ۱٢:۳۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱۱/٢٤
 

سلام دوستان

با اینکه در مجموع امسال در جشنواره فیلم آنقدرها موسیقی خوبی نشنیدم اما نکات مختلفی دربارهء آثار وجود داشت که در این مطلب بلند که برای ماهنامه فیلم نوشته ام آورده ام.

برای دیدن مطالبم در سایت مجله فیلم به آخر مطلب و بخش موسیقی فیلم مراجعه کنید.

روز اول

جیمز باند خسته و کتک خورده

http://www.film-magazine.com/news/iran/113/

خیلی سخت است وقتی که حداقل 9 ساعت تمام تشنه‌ای و فقط حق داری یک لیوان چای بخوری دربارهء جشنواره بنویسی چه برسد به اینکه بخواهی دربارهء موسیقی فیلم‌های مختلف بنویسی... آن‌ هم وقتی موقع تماشای هر فیلمی داستانی رخ می‌دهد. سر فیلم اولی هیچ کجا،هیچ کس جلوی خانم عزیزی نشسته باشی که به همراه خانواده عزیزشان همراه با چیپس و ساندویچ کالباس به معنای واقعی به سینما آمده‌اند و لحظه‌ای علاقه ندارند که دست از سر پاکت صدادار چیپس بردارند. سر فیلم دومی او خوب سنگ می‌زند بغل دستی‌ات سرمای بدی خورده و دائم فخ فخ می‌کند، سر فیلم آخری هم که شاهکار رخ می‌دهد. موقع تماشای گناهکاران بچه‌ای ماکسیمم دو ساله تمام مدت در حال دویدن لابلای آدم‌هایی است که روی پله با بدبختی جاگیرشان آمده و همینطور که می‌دود، دائم در حال حرف زدن با صدای بلند یا با خودش یا با خانوادهء محترمش است. حالا از سالن با این اوضاع و فیلم‌های متوسط و موسیقی‌هایی که از میان اینهمه نویز شنیده‌اید، می‌زنید بیرون و دلتان چه می‌خواهد؟ طبیعی است که حداقل چیزی که بخواهید یک لیوان چای یا قهوه‌ است که نیست که نمی‌دهند که جیره ‌بندی شده!

اگر جز این بود خیلی دلم می‌خواست دربارهء موسیقی هیچ کجا هیچ کس بگویم که کار خوبی از آب درآمده و موسیقی‌ای است که هیچ شباهتی به کارهای قبلی و پر سر و صدای او ندارد یا از موسیقی دوگانهء او خوب سنگ می‌زند که بخشی از آن را ستار اورکی در حال و هوای کلاسیک ساخته بود و بخش زیادی از آن موسیقی لری بود که این دو هیچ ربطی به هم نداشتند. اما واقعیت این است که اگر شرایط جز این بود خیلی دلم می‌خواست دربارهء موسیقی خوب گناهکاران بنویسم که یک کار اکشن جیمزباندی خوب بود که آن را فردین خلعتبری نوشته ...حیف که جیمز باند در جشنوارهء ما حسابی تشنه و خسته و کتک خورده بود...

روز دوم

سوپاپ

http://www.film-magazine.com/news/iran/114/

موسیقی آسمان زرد کم عمق یک سر و گردن از فیلم و فیلمنامه‌اش بالاتر است. موسیقی بسیار خوبی است که  حسین علیزاده آن را نوشته است. راستش را بخواهید کاملا پیش از آنکه به تماشای این فیلم بروم، موضعم چندان دربارهء موسیقی‌اش مثبت نبود. دلایل مختلفی هم برای خودم آورده بودم که مثلا یکی دو تایش اینها بودند؛ اول اینکه مدت‌ها بود که علیزاده موسیقی فیلم ننوشته بود و سال گذشته برای موسیقی ملکه آهنگ‌سازی کرد که علیرغم نگاه مثبت منتقدان از آن خوشم نیامده بود و حس کرده بودم که علیزاده از مسیر بسیار درخشان آهنگ‌سازی برای سینما دور افتاده. دلیل دومم هم این بود که دلیل تغییر آهنگ‌ساز را توسط بهرام توکلی نفهمیدم. حامد ثابت برای پرسه در مه و اینجا بدون من موسیقی‌های فوق‌العاده‌ای نوشته بود؛ موسیقی‌هایی که هم توانسته بودند آهنگ‌سازی جدید و خوشفکر را به سینمای ایران معرفی کنند و هم با استقبال خیلی خوب منتقدان مواجه شوند. به هر حال خوشحالم که حداقل، آهنگ‌ساز جایگزین برای او استادی چون علیزاده است.

می‌خواهم بگویم با چنین موضعی رفتم که به موسیقی آسمان زرد کم عمق گوش دهم اما ثانیه‌هایی از شروع تیتراژ ابتدایی نگذشت که موسیقی این فیلم چنان با قدرت ظاهر شد که پافشاری بر موضع منفی کاملا بیهوده می‌نمود. موسیقی هوشمندانهء این فیلم در فضای خاکستری و پوسیدهء آن توانست در نقش سوپاپ عمل کند تا تماشگر با شنیدن آن لحظاتی بتواند خودش را نجات دهد و از پنجرهء موسیقی آرام علیزاده نفسی تازه کند و باز به آن خانهء کلنگی کسالت بار برگردد. در واقع موسیقی علیزاده به خصوص سازبندی درخشانش، مثل عکس‌های مناظر سرسبزی بود که لابلای فیلم گنجانده شده بودند.

 

روز سوم

چیزهایی هست که نمی‌دانید...

http://www.film-magazine.com/news/iran/117/

1

فیلم روز روشن موسیقی نداشت. حتما کارگردانش برای این کار دلیل محکمی دارد. دلیلی از همان جنسی که خیلی از کارگردان‌های دیگر هم این روزها برای این کار می‌آورند. اما به نظرم کارگردان در این زمینه کمی بی‌دقتی به خرج داده است. حسین شهابی در اولین تجربهء سینمایی‌اش می‌توانست روی صحنه‌هایی از فیلم به خصوص یک سوم پایانی آن که فضای داستانی با دو بخش اول به کلی تفاوت دارد از موسیقی فیلم استفاده کند. موسیقی می‌توانست به‌ خوبی به کمک شخصیت زن قصه بیاید و او را در لحظات احساسی کمک کند. به جز این احساس می‌کنم که قطعا در فصل پایانی روز روشن موسیقی لازم است؛ فصلی که قرار است پویان از زندان آزاد ‌شود و تماشاگر شاهد سرنوشت نامعلوم شخصیت‌هاست. موسیقی متن در این صحنه می‌توانست به کمک مخاطب بیاید تا او را با این پایان باز آشتی دهد و حداقل برای لحظاتی هم که شده ذهن او را دربارهء سرنوشت آیندهء شخصیت‌های فیلم مشغول کند.

2

اسمش این است که برلین منفی هفت موسیقی دارد اما واقعیت این است که آنقدر نقش موسیقی در این فیلم کمرنگ است که خیلی نمی‌شود دربارهء موسیقی آن حرف زد. موسیقی در نیم ساعت پایانی فیلم دو- سه حضور کوتاه دارد که محدود به ضربات کوتاه پیانو می‌شود. این شیوهء استفاده یکی دوجای دیگر هم وجود دارد. این موسیقی‌های کوتاهی که حامد ثابت برای این فیلم نوشته واقعا جای کار بسیار بیشتری داشت. او فقط در قطعهء پایانی سراغ ارکستر رفته که آنقدر دیر است که اثرگذاری‌اش را از دست می‌دهد. کلا رامتین لوافی کارگردان این فیلم همانقدر که در تعریف قصه‌اش مخاطب را معطل می‌کند( و مثلا داستان نجمه دختر عاطف را وقتی که داستان کاملا لو رفته تازه بازگو می‌کند) در بهره‌گیری از موسیقی هم به همین شکل عمل کرده. ممکن است اینطور به نظر برسد که این مشکل، مساله‌ای است که به آهنگ‌ساز مربوط می‌شود در حالیکه واقعیت این است که متاسفانه بسیاری از کارگردانان ایرانی خاصیت جادویی استفاده از موسیقی فیلم را نمی‌شناسند. به همین دلیل هم هست که در خیلی از فیلم‌ها، موسیقی جایی که باید باشد نیست و برعکس جایی که آنقدرها نیازی به حضورش نیست حضور دارد. 

 

روز چهارم

موسیقی جوانانه

http://www.film-magazine.com/news/iran/119/

1

مارتین شمعون‌پور را پیش از با موسیقی‌های عجیب و غریبش که مثلا با وسائل آشپزخانه می‌ساخت و همینطور موسیقی تئاترها و پرفورمنس‌هایش می‌شناختم اما او با موسیقی قاعدهء تصادف نشان داد که در زمینهء موسیقی فیلم هم آهنگ‌ساز مستعدی است. شمعون‌پور که خودش از بازیگران این فیلم بود و با نام خودش در نقش واقعی خودش به عنوان آهنگ‌ساز حضور داشت، نه تنها بازی قابل قبولی از خود ارائه داد بلکه موسیقی ساخت که با فضای فیلم همخوانی بسیار خوبی داشت. شمعون‌پور خودش نوازندهء فلوت آلتوست؛ همان فلوتی که آن را در فیلم هم می‌زند. این ساز نوازنده‌های زیادی ندارد و در عوض صدایی خاص و یکه دارد. این نوع فلوت که جزئی از سازهای ارف (سازهای مخصوص کودکان) محسوب می‌شود باعث شده است تا فضای جوانانهء فیلم حفظ شود. او با آگاهی سراغ سازهای سنگین نرفته و فقط در پایان که تماشاگر نیاز به تعمق بیشتر دارد از ارکستر استفاده کرده است. پیانو و فلوت و در برخی جاها گیتار سازهای اصلی این موسیقی بودند که توانستند موفق عمل کنند.

2

هانیه توسلی در پارک راه می‌رود و با خودش می‌گوید: "توی این شهر ابرهای ارغوانی مثل پتک تو سر آدم می‌زنن"؛ این تنها یکی از آن دیالوگ‌هایی بود که باعث شد نیمی از جمعیت را به بیرون از سالن هدایت کرد. طبیعی است که وقتی کیفیت فیلم این است نمی‌توان توقع داشت که موسیقی که روی آن می‌آید شاهکار از آب در بیاید. به نظرم کارن همایون‌فر برای ابرهای ارغوانی زحمتش را کشیده بود، شاید بیش از آنچه که لازم بوده، اما به هر حال روی چنین داستانی با این مختصات کیفی بعید می‌دانم که موسیقی جواب بدهد.

 

روز پنجم

 متوسط اما خوش ساخت

http://www.film-magazine.com/news/iran/121/

مدتی بود که سعید انصاری در زمینهء موسیقی فیلم فعالیتی نداشت و شنیدم که به همراه محمدرضا علیقلی دیگر آهنگساز خوب ایرانی در الجزایر مشغول بود. خوشبختانه به ایران بازگشته و بار دیگر فعالیت در سینمای ایران را آغاز کرده اما ظاهرا دوستی و همراهی او و علیقلی باعث شده است تا موسیقی‌اش در حوض نقاشی نیز ملهم از فضای آهنگسازی علیقلی شود. اگر نگوییم در تمامی موسیقی‌ها، اما علیقلی در اکثر قطعاتش از زنگ خاص خودش استفاده می‌کند. حالا در موسیقی آخرین ساختهء میری به راحتی می‌توان بارها و بارها صدای این زنگ را شنید.

 گذشته از این ماجرا بهره‌گیری از سازهای زهی و سازهای کودکانه باعث شده است تا توامان هم فضای ملودرام فیلم به واسطهء ویولن‌ها پررنگ شود و هم به خاطر حضور سازهای ارف، فضای کودکانهء حوض نقاشی به شنونده منتقل شود. موسیقی حوض نقاشی یک تم اصلی دارد که در لحظات احساسی فیلم روی تصویر شنیده می‌شود. صحنه‌هایی چون تقاضای پسربچهء فیلم-سهیل- وقتی ازناظمش می‌خواهد "مامان او شود" یا سکانسی که مادر و پدر سراغ پسرشان دم خانهء خانم ناظم می‌روند و دست خالی تنها و افسرده بازمی‌گردند. همچنین در هلی شاتی که در پایان فیلم از حوض فیروزه‌ای خانهء مریم و رضا بالا می‌آید و روی شهر فید می‌شود. در این لحظات است که صدای سازهای زهی اوج می‌گیرد. پیانو نیز در بک گراند اثر نواخته می‌شود تا لحن رمانتیک و حس‌گرایانهء فیلم تکمیل شود. در مجموع موسیقی حوض نقاشی موسیقی متوسط اما خوش ساختی است.

 روز ششم

لطفا هرطور هست مرا بشنوید....

http://www.film-magazine.com/news/iran/122/

1

کمتر لحظه‌ای در رسوایی هست که روی آن موسیقی گذاشته نشده باشد. از این حیث قطعا رسوایی پرحجم‌ترین موسیقی جشنوارهء امسال است. پیروز ارجمند که بیشتر از او موسیقی سریال‌های تلویزیونی را شنیده‌ایم، ساخت موسیقی این فیلم را به عهده داشته. موسیقی او مجموعه‌ای از قطعات باکلام و بی‌کلامی است که روی کلیپ‌های جسته و گریختهء فیلم گذاشته شده‌اند.

جنس موسیقی از همان جنسی است که در موسیقی اخراجی‌ها شاهد آن بودیم؛ قطعاتی که بروی موج فراز و فرودهای فیلم سوارند. با اندک تعقیب و گریزی در حد فیلم‌های اکشن هالیوودی هیجانی می‌شوند و با کوتاه‌ترین دیالوگ حس برانگیزی به بالاترین شکل احساساتی می‌شود. صحنه‌های حماسی‌‌‌‌‌گونه هم که دیگر جای خودشان را دارند. شبیه آن سکانس پرت کردن سیگار‌های فراوان در اخراجی‌ها، در موسیقی رسوایی هم وقتی همه در بازار پشت درهای بستهء مسجد صف طولانی نماز جماعت را تشکیل می‌دهند چنان اوج می‌گیرد که به سختی می‌توانی صدای موسیقی را از صدای جیغ تفکیک کنی. ارجمند موسیقی کاملا اور اکت ساخته است که ثانیه به ثانیه فریاد می‌زند لطفا هرطور هست مرا بشنوید.... در مجموع شک ندارم که موسیقی رسوایی موسیقی کاملا مورد درخواست کارگردان فیلم بوده است هرچند که به دلیل نبود ملودی‌های قوی، پرداختن بیش از اندازه به لحظات فیلم، شلختگی سازبندی و عدم تجانس موسیقی‌های سازی و آوازی کنار هم و... این موسیقی فیلم اثری موفق و ماندگار نیست.  

2

خسته نباشید را رضا مرتضوی آهنگسازی کرده است که همین جا پیش از آنکه به موسیقی این فیلم بپردازم، باید بگویم که یک عذرخواهی به او بابت معرفی‌اش در شمارهء پیش از جشنواره بدهکارم. متاسفانه به دلیل نشابه اسمی او با آهنگساز دیگری، به اشتباه ایشان معرفی شده بودند. رضا مرتضوی آهنگسازی است جوان و متولد ١٣۶٠. او دارای مدرک فوق لیسانس آهنگسازی از دانشگاه سوره است و برگزیده بخش آهنگسازی بیست و چهارمین جشنواره بین المللی موسیقی فجر. مرتضوی پس از اتمام تحصیلات، با عضویت در جامعه بین المللی آهنگسازان معاصر، به عنوان آهنگساز مقیم در مرکز آهنگسازی "ویسبی" در کشور سوئد مشغول به آهنگسازی و تدریس شده و پس از بازگشت به ایران مشغول تدریس آهنگسازی در دانشگاه عالی موسیقی شده است. از نمونه کارهای آهنگسازی شده توسط او در موسیقی فیلم می‌توان چند کار تلویزیونی و سینمایی همچون مستند آدمهای بیدرویه ) افشین هاشمی(، پل (محمد رضایی راد)، مسافر بهشت(تینا پاکروان)و... اشاره کرد.

مرتضوی آهنگساز نوپایی در سینمای ایران محسوب می‌شود. او با ساخت موسیقی خسته نباشید نشان داده است که می‌تواند در انتخاب فیلم دقیق عمل کند اما متاسفانه از عهدهء ساخت موسیقی در حد و اندازهء این فیلم برنیامده است. به جز سکانس ابتدایی فیلم که صحنه‌ای رویاگونه از خاطرات قدیم مریم در شازده ماهان کرمان است و موسیقی ارکسترال به شکل خوبی استفاده شده، لحظات دیگری که موسیقی دارند، قوی نیستند و نه تنها چیزی را به فیلم اضافه نمی‌کنند که در برخی از لحظات باعث می‌شوند تا حس مخاطب بهم بخورد.

روز هفتم

 این موسیقی‌ها بیاد نمی‌مانند

1

موسیقی چه خوبه که برگشتی را کریستف رضاعی ساخته. موسیقی که در جاهای درست و حساب‌ شده‌ای استفاده شده است. نه زیاد است نه کم. در بیشتر لحظات به دلیل نوع سازبندی خاصی که دارد که روی سازهایی چون طبلا، درام، سه‌تار و ... مانور داده است، حس موسیقی هندوستان را می‌دهد. این کار آهنگ‌ساز هم بی‌دلیل نبوده. دلیلش داستان شطرنج‌باز و فیلم هندی به همین نام است که در چند جای فیلم به آن اشاره می‌شود. با این حال موسیقی این فیلم از همین حد بالاتر نمی‌رود و ظاهرا کارگردان هم به دلیل گنجاندن موسیقی در جاهای مختلف فیلم خیلی نیازی به استفاده از موسیقی میتن فیلم احساس نکرده است. موسیقی چه خوبه که برگشتی در بخش‌های مختلف فیلم تغییر لحن می‌دهد و گاه از فضای سنتی به موسیقی کلاسیک شیفت می‌کند. همین نکته باعث شده است تا آخرین ساختهء مهرجویی موسیقی شاخص و بیادماندنی نداشته باشد.

2

دهلیز موسیقی خوبی دارد. این بار دوم است که در این جشنواره با موسیقی‌های بهزاد عبدی سورپرایز می‌شوم. راستش را بخواهید آنقدر او از این ارکستر ناسیونال اوکراین کار کشیده است و اینقدر طی سال‌های اخیر موسیقی‌های پر سر و صدا از او شنیده‌ایم که شنیدن موسیقی‌های خلوت، آرام و خوبی همچون هیچ کجا، هیچ کس و دهلیز شگفت‌زده‌مان می‌کند. موسیقی این فیلم تنها با پنج ساز ضبط شده است که آن هم همچون دیگر کارهای آهنگسازش در کشور اوکراین و توسط یک کوینتت آماده شده. صحهء اصلی روی سازهای زهی در همراهی با پیانو است. اما مهم‌ترین نکته دربارهء موسیقی این فیلم این است که آهنگساز هرگز نخواسته حضور پررنگ داشته باشد و فیلم را که اتفاقا می‌تواند به واسطهء موسیقی، سانتی مانتال شود، به این ورطه بیندازد. او موسیقی عمیق و تاثیرگذاری ساخته بدون آنکه پرسوز و گداز و اشک‌آور باشد، هرچند آنقدر ملودیهایش قوی نیست که جاودانه شود.

3

تیتراژ دربند با قطعهء "پدر و پسر" گروه قدیمی بویزون بالا می‌آید. قطعه‌ای زیبا و شنیدنی که اگر با آن آشنا باشید متوجه می‌شوید که حتما در ادامه شاهد داستانی پدر و پسری خواهید بود. همین هم می‌شود؛ با اینکه داستان شخصیت زارعی و پسرش بسیار کمرنگ است اما این موسیقی توسط پسر زارعی شنیده می‌شود و فیلم هم با مرگ او "فرید زارعی" تمام می‌شود که باز دارد همین قطعه را می‌شنود. گذشته از این دربند موسیقی فیلم ندارد.  به جز تیتراژ پایانی‌اش که آن را ستار اورکی ساخته و قطعهء مناسبی است. اثری است با تاکید بر گیتار بیس که می‌تواند حسن ختام آخرین ساختهء شهبازی باشد. ظاهرا کارگردانان بعد از موسیقی پایانی و تاثیرگذار جدایی نادر از سیمین دریافته‌اند که اورکی می‌تواند حس پایانی فیلم‌هایشان را به خوبی منتقل کند.

روز هشتم

بی‌بو...بی‌رنگ...بی‌خاصیت

http://www.film-magazine.com/news/iran/125/

1

برای فیلمی در حال و هوای محلی تاج محل لزوم استفاده از یک موسیقی فانتزی با سازهای کودکانه چه دلیلی دارد؟ آن هم فیلمی که فضای کودکانه‌اش غالب نیست که آدم با خودش برهانی بیاورد برای این سازبندی خاص. تاج محل در آبادان می‌گذرد. خب حتی نیازی به هوشمندی ویژه‌ای ندارد که با استفاده از سازهای همین منطقه یا حداقل تم‌های جنوبی حال و هوای موسیقی عوض می‌شد. به هر حال امین هنرمند برای تاج محل موسیقی‌ای ساخته که در برابر همان یک ملودی محلی مراسم ختنه سوران کم می‌آورد.

2

بشارت به شهروند هزارهء سوم را فردین خلعتبری آهنگسازی کرده. آهنگسازی به این معنا که روی تصاویر فیلم موسیقی وجود دارد! اما اینکه فکر کنید به فضای فیلم چیزی با موسیقی اضافه شده است و اصلا موسیقی حرف ویژه‌ای برای گفتن دارد یا در صحنه‌های احساسی به کمک شخصیت‌های اصلی می‌آید، سخت در اشتباهید. موسیقی در این فیلم صرفا هست که باشد.

3

این اولین باری است که موسیقی که بیگ پروداکشن را ستار اورکی ساخته. او برای موسیقی استرداد اثری با کیفیت، همچنین با حجم بالا آهنگسازی کرده است که تعداد زیادی نوازنده و خواننده زحمت تهیهء آن را کشیده‌اند. با این وجود نه ان کیفیت صوتی نسبتا خوب، نه نوازندگان و خوانندگان زیاد و نه آن حجم بالا هیچکدام به کمک قدرت موسیقی نیامده‌اند. موسیقی استرداد هم با وجود مولفه‌های خوب، مثل اکثر موسیقی‌هایی که در جشنوارهء امسال شنیدم فقط هست که باشد. حالا تفاوتش این است که ارکستر کامل و گروه کر و ...در اختیار آهنگساز بوده است. اما کو یک ملودی جاندار و محکم؟ کجاست یک تم قوی که بشود آن را ادامه داد و رویش واریاسیون‌های مختلف گذاشت؟ ای کاش آهنگسازان ما کمی به موسیقی بیگ پروداکشن‌های خارجی نگاه می‌کردند و مثلا موسیقی‌های جان ویلیامز، هانس زیمر، انیو موریکونه و خیلی‌های دیگر را بیشتر می‌شنیدند تا ببینند که اتفاقا روی موضوعات سیاسی هم به راحتی می‌شود ملودی‌های زیبا و ماندگار گذاشت. گوش تماشاگر باید به چی خوش باشد در این موسیقی‌ها؟ روزهای آخر جشنواره است و دریغ از یک ملودی درست و درمان...

روز نهم

 دو اثر شنیدنی

http://www.film-magazine.com/news/iran/126/

1

جیب بر خیابان جنوبی موسیقی بسیار خوبی دارد، پیمان یزدانیان یکی از بهترین موسیقی فیلم‌های جشنواره را ساخته . هم ملودی‌های خوبی دارد هم کیفیت بالایی و هم بسیار یکدست و خوش ساخت از آب درآمده. همراه با داستان اوج و فرود دارد و در لحظات احساسی پا به پای تصاویر جلو آمده است. مدتی بود که یزدانیان چندان فعالیتی در سینمای ایران نداشت و چقدر جایش خالی بود. او آهنگسازی است کاملا صاحب سبک که با وجود آنکه اسمش به عنوان آهنگسازی که تنها برای فیلم‌های خاص موسیقی می‌نویسد معروف شده است اما کارنامه‌اش نشان می‌دهد که اتفاقا فیلم‌ها و سریال‌های متعددی در ژانرهای مختلف کار کرده است. خوشحالم که او با ساخت موسیقی جیب بر خیابان جنوبی بار دیگر به سینمای ایران بازگشته است.

2

موسیقی سر به مهر را مانی منادی‌زاده ساخته. او آهنگساز بسیار جوانی است. متاسفانه نام او در مطلبی که در شمارهء پیش از جشنواره دربارهء آهنگسازان حاضر در جشنوارهء امسال نوشته بودم جا افتاده بود. منادی‌زاده متولد 61 است و موسیقی را زیر نظر ملیک اصلانیان و چیستا غریب آموخته است. کارش را با دستیاری فردین خلعتبری در ساخت موسیقی چه کسی امیر را کشت آغاز کرده است و بعد از آن اولین موسیقی‌اش را برای فیلم برخورد خیلی نزدیک نوشته. بعد از آن موسیقی فیلم‌هایی چون شرط اول، ملاقات، من همسرش هستم، پنجشنبه آخر ماه و ... را نوشته است. همچنین موسیقی چند تله فیلم را هم کار کرده است. خودش نوازنده پیانو و گیتار است و از چهار سالگی به نواختن ساز پرداخته.

موسیقی سر به مهر موسیقی سرحالی است. تاکید اصلی‌اش روی ساز پیانو است  در همراهی با ارکستر زهی. کلیت کار فضای مینی‌مال دارد که اتفاقا با تردید‌ها و کم‌رویی‌های شخصیت صبا همخوانی بسیار دارد. او دائم از گفتن یک چیز که همان نماز خواندنش باشد هراس دارد و موسیقی هم در تکرار این واریاسیون‌ها شخصیت اصلی و تردیدهای فراوانش را بازسازی می‌کند. منادی‌زاده از آن آهنگسازانی است که حداقل با ساخت دو موسیقی برخورد خیلی نزدیک و سر به مهر نشان داده است که می‌تواند جای پایش را در سینمای ایران سفت کند و حالا حالاها حرف برای گفتن دارد.

روز دهم

موسیقی شخصیت

http://www.film-magazine.com/news/iran/127/?archive=139111

تماتیک‌ترین کاری که در جشنوارهء امسال شنیدم هیس دخترها فریاد نمی‌زنند ساختهء کارن همایون‌فر بود. موسیقی که لحظات بسیار خوبی را دارد و به معنای کلاسیکش موسیقی متن فیلم است. یک تم اصلی دارد که قطعات دیگر از دل آن بسط و گسترش پیدا کرده‌اند. هرگز ارتباط آهنگساز با آن تم اصلی قطع نشده مگر به ضرورت سکانس‌های فیلم. مثل سکانس‌های تهدید‌های مراد یا تعقیب و گریز در بندر.

همایون‌فر برای فیلمی که قصد ندارد یک ملودرام اشک‌انگیز باشد، موسیقی از جنس خودش نوشته. موسیقی این فیلم حجم بسیار بالایی دارد و در اغلب صحنه‌های حضور موج‌گونه‌ای دارد. می‌رود و می‌آید، اوج می‌گیرد و پایین می‌آید، اما هست. موسیقی هیس... قرار نیست که کمک به اشک‌انگیز شدن و سانتی‌مانتال شدن آن بکند بلکه بیشتر موسیقی است که به لایه‌های عمیق‌تر درد و رنج شخصیت اصلی قصه "شیرین" پرداخته. تم اصلی موسیقی برای شخصیت اصلی و فریادهای فروخورده‌ای که او طی این سال‌ها داشته است نوشته شده. از این حیث ما با اثر موسیقایی شخصیت‌پردازانه‌ای طرف هستیم که خیلی کاری به موقعیت‌های مختلفی که در فیلم از آنها صحبت می‌شود ندارد. تنها دغدغه‌ای که این موسیقی دارد، شیرین است و در هر حالتی افکار و دلشو‌ره‌ها و سرنوشت او را دنبال می‌کند. همین می‌شود که در صحنهء پایانی که شیرین بالاخره در راه رفتن پای چوبهء دار فریاد می‌کشد، موسیقی صدایش را به سقف آسمان نمی‌چسباند، بلکه برعکس به همان روال عادی اوج و فرودهایی که دارد می‌پردازد. آنقدر آهنگساز گوش شنونده‌اش را با حرف‌های نگفتهء شخصیت اصلی پر کرده است و آنقدر در طول فیلم سعی کرده که به این فرض اولیه پایبند باشد که گوش مخاطب کاملا برای شنیدن فریاد شیرین آماده شده است. چنین برخوردی را در صحنهء گریهء رقت‌آور شیرین هم می‌بینیم. موسیقی کاملا قطع می‌شود تا صدای گریهء او شنیده شود.

اگر از این زاویه به موسیقی هیس... نگاه کنیم، با یک مهندسی موسیقایی مواجه می‌شویم، چه از نظر انتخاب سکانس‌ها و چه از نظر اوج‌های موسیقایی. شاید هر آهنگساز دیگری بود، اصرار به گنجاندن موسیقی‌اش در صحنه‌های احساسی فیلم هم داشت و برای گرفتن قطره اشکی، دست به هرکاری می‌زد. از این حیث موسیقی هیس... اثری است قابل احترام.

با این حال موسیقی این فیلم می‌توانست تم قوی‌تر، زیباتر و بیادماندنی‌تری داشته باشد. در این صورت شک ندارم که قابلیت ماندگاری بالایی پیدا می‌کرد. اما ظاهرا تکنیک به احساس چربیده و نتیجه‌اش همین موسیقی‌ای شده که می‌شنوید. به هر روی خوشحالم که موسیقی هیس... کاندید دریافت سیمرغ بلورین بهترین موسیقی فیلم شده است، چرا که از میان آثاری که در جشنوارهء امسال شنیدم یکی از بهترین‌ها بود.


 
comment نظرات ()